هنگ درام (Handpan) فراتر از یک ابزار موسیقی، یک سرمایهگذاری هنری و معنوی است؛ بهویژه زمانی که برای خرید هنگ درام حرفهای اقدام میکنید و به دنبال سازی با کیفیت و ماندگاری بالا هستید. این ساز که از ورقههای فولادی با دقت و ظرافت بسیار ساخته میشود، به دلیل ماهیت فلزی خود، همواره در معرض اکسیداسیون یا همان زنگزدگی قرار دارد. از همین رو، جلوگیری از زنگ زدن هنگ درام اهمیت بسیار زیادی دارد؛ چرا که کوچکترین لکه زنگزدگی نه تنها از ارزش مادی ساز میکاهد، بلکه میتواند به مرور زمان بر روی ارتعاش فلز و کیفیت صدای جادویی آن تأثیر منفی بگذارد.
در این مقاله جامع از مجله تخصصی فروشگاه موسیقی بتهوون، ما به شما آموزش میدهیم که چگونه با صرف چند دقیقه وقت در هفته، از زنگ زدن هنگ درام خود جلوگیری کنید و عمر مفید آن را به چندین دهه برسانید. اگر به تازگی اقدام به خرید هنگ درام کردهاید یا قصد محافظت از ساز قدیمی خود را دارید، این راهنما برای شماست.
دشمنان اصلی هنگ درام: چه عواملی باعث زنگزدگی میشوند؟
پیش از آنکه به سراغ راهکارهای عملی بروم، باید بدانیم چه فرآیندی باعث تخریب بدنه ساز میشود. زنگزدگی یک واکنش شیمیایی بین آهن، اکسیژن و رطوبت است. اما عوامل دیگری نیز این فرآیند را تسریع میکنند:
- رطوبت نسبی هوا: در مناطقی با رطوبت بالای ۵۰ درصد (مانند شهرهای شمالی و جنوبی ایران)، سرعت اکسیداسیون چندین برابر میشود.
- اسیدیته و چربی پوست: عرق دست انسان حاوی نمک و مواد اسیدی است. زمانی که با دست لمس میکنید، این مواد روی منافذ ریز فلز باقی میمانند.
- تغییرات دمایی شدید: جابهجایی ساز از محیط سرد به گرم باعث ایجاد “میعان” (نشستن قطرات ریز آب روی فلز) میشود که عامل اصلی زنگزدگی پنهان است.
- محیطهای بسته و بدون تهویه: قرار دادن ساز برای مدت طولانی در کیفهای ابری و برزنتی بدون جریان هوا.
گام اول: نظافت روتین (بایدها و نبایدهای روزانه)
شستن دستها قبل از نوازندگی
شاید ساده به نظر برسد، اما کلیدیترین نکته همین است. همیشه قبل از لمس کردن هنگ درام، دستهای خود را با صابون بشویید تا چربی طبیعی پوست و آلودگیها پاک شوند. حتماً دستها را کاملاً خشک کنید؛ چرا که رطوبت دست خود میتواند عامل شروع زنگزدگی باشد.
تمیز کردن پس از تمرین
هرگز پس از اتمام نوازندگی، ساز را مستقیماً درون کاور قرار ندهید. با یک دستمال میکروفایبر نرم و بدون پرز، تمام بدنه ساز (بخش بالایی و زیرین) را پاک کنید تا اثر انگشتها و رطوبت احتمالی از بین برود.
گام دوم: روغنکاری تخصصی؛ زرهی در برابر اکسیداسیون
روغنکاری مهمترین سد دفاعی هنگ درام در برابر هوا است. روغن مخصوص با ایجاد یک لایه محافظ میکروسکوپی، از تماس مستقیم مولکولهای اکسیژن با اتمهای آهن جلوگیری میکند.
بهترین روغن برای هنگ درام چیست؟
در فروشگاه بتهوون توصیه میکنیم همیشه از روغنهای تخصصی استفاده کنید:
- روغنهای برند (مانند Phoenix یا FrogLube): این روغنها به گونهای فرموله شدهاند که چسبندگی کمی دارند و گرد و غبار را به خود جذب نمیکنند.
- روغنهای گیاهی خاص: در صورت عدم دسترسی به روغنهای برند، روغن هسته انگور یا روغن نارگیل تصفیه شده گزینههای جایگزین هستند. (هشدار: روغنهای خوراکی معمولی ممکن است پس از مدتی بو گرفته یا چسبنده شوند).
روش صحیح روغنکاری:
۱. ابتدا سطح ساز را با مقدار کمی الکل ایزوپروپیل (۷۰٪) تمیز کنید تا روغنهای قدیمی و آلودگیها پاک شوند.
۲. چند قطره روغن (حدود ۳ تا ۵ قطره برای کل سطح) روی بدنه بریزید.
۳. با یک دستمال تمیز، روغن را به صورت دورانی روی تمام سطح پخش کنید.
۴. حدود ۱۰ دقیقه صبر کنید و سپس با یک دستمال خشک دیگر، روغن اضافی را بگیرید تا سطح ساز لیز نباشد.
گام سوم: شرایط ایدهآل نگهداری هنگ درام در منزل
بسیاری از نوازندگان به اشتباه فکر میکنند کیف ساز بهترین مکان برای نگهداری دائمی است. اما واقعیت برعکس است!
نکته حیاتی: کیف هنگ درام (Hardcase یا Softcase) فقط برای حمل و نقل است. پارچه داخل کیف میتواند رطوبت را جذب کرده و مانند یک “کمپرس مرطوب” عمل کند که باعث زنگ زدن سریع ساز میشود.
توصیههای چیدمان در منزل:
- ساز را روی یک پایه دیواری یا زمینی استاندارد قرار دهید تا هوا در اطراف آن جریان داشته باشد.
- از قرار دادن ساز در نزدیکی آکواریوم، گیاهان آپارتمانی پرآبیاری، یا کولرهای آبی خودداری کنید.
- اگر مجبورید ساز را در کیف نگه دارید، حتماً زیپ کیف را نیمهباز بگذارید و از بستههای سیلیکاژل (رطوبتگیر) در داخل آن استفاده کنید.
تفاوت مقاومت در انواع جنس بدنه
هنگام خرید باید بدانید که جنس فلز در سرعت زنگزدگی نقش دارد:
- فولاد نیتراید (Nitrided Steel): در برابر زنگزدگی مقاوم شده است اما اگر لایه نیتراید آسیب ببیند یا در محیط شرجی باشد، مستعد زنگزدگی است.
- استیل ضد زنگ (Stainless Steel): بالاترین مقاومت را دارد و برای مناطق مرطوب (مانند شمال ایران) بهترین گزینه است. اما باز هم نیاز به روغنکاری دورهای برای حفظ درخشش دارد.
اگر هنگ درام زنگ زد چه کنیم؟ (راهنمای اورژانسی)
اگر متوجه لکههای ریز نارنجی شدید، وحشت نکنید. اگر سریع اقدام کنید، آسیب دائمی نخواهد بود:
- استفاده از اسفنجهای نرم: با یک اسفنج مخصوص نانو یا دستمال زبر (نه سیم ظرفشویی!) و کمی روغن، روی لکه را به آرامی ماساژ دهید.
- پولیش تخصصی: از پولیشهای فلز بسیار ضعیف و مخصوص استفاده کنید. دقت کنید که پولیش زیاد میتواند رنگ ساز را تغییر دهد.
- مراجعه به کارشناس: اگر زنگزدگی عمیق است، ساز را به کارگاههای معتبر تعمیرات در فروشگاه موسیقی بتهوون بسپارید تا با سمبادههای میکرونی و متدهای تخصصی، ساز را بازیابی کنند.
نتیجهگیری و جمعبندی
نگهداری از هنگ درام نیاز به وسواس ندارد، بلکه نیاز به “تداوم” دارد. با رعایت سه اصل ساده: نظافت دست، روغنکاری ماهانه و خروج از کیف، میتوانید تضمین کنید که ساز شما برای سالیان طولانی بدون هیچ مشکلی همراه لحظات موسیقایی شما خواهد بود.
ما در فروشگاه موسیقی بتهوون، علاوه بر عرضه بهترین برندهای هنگ درام، انواع محصولات جانبی نگهداری شامل روغنهای تخصصی و دستمالهای میکروفایبر را نیز برای شما فراهم کردهایم. برای مشاوره بیشتر میتوانید با کارشناسان ما در تماس باشید.
آیا شما هم تجربهای در مورد زنگ زدن سازتان داشتهاید؟ در بخش نظرات با ما در میان بگذارید.
